Kızınız 14 yaşına  geldiği halde ergenlik belirtilerini göstermiyor ise bir uzmana  danışmanızda fayda var.















Kız çocuklarında en önemli ergenlik  belirtileri arasında göğüslerin gelişmesi, vücudun belli bölgelerinde  tüylenme ve adet görme yer alır. Kişiye göre değişse de genelde bu  belirtiler 11 - 13 yaş arasında ortaya çıkar. 14 yaşına geldiği halde  ergenlik belirtilerini göstermeyen kızınız için bir uzmana görünmekte fayda  var. Amerikan Hastanesi Kadın Sağlığı Ünitesi, Kadın Hastalıkları ve  Doğum Uzmanı Dr. Senai  Aksoy adet görememe (Amenore) ile ilgili merak edilenleri sorduk.







Amenore (adet görememe) nedir?







Adet görmeme sorunu toplumuzda pek çok kadının ortak sorunu. Söz konusu  rahatsızlık hormonal olabileceği gibi, strese bağlı da ortaya çıkabilir.  Kesin bir teşhisin konabilmesi için mutlaka bir uzmana başvurup gerekli  testlerin yaptırılması gerekir. Kısaca amenore sorununu açıklamak  gerekirse, adet görememek iki ayrılır: Primer ve sekonder amenore.







Primer ve sekonder amenore nedir?







Bir kız çocuğu 14 yaşına geldiği halde göğüs ve tüylenme belirtiler  henüz başlamamışsa ve adet görmemişse primer amenoreden söz edilir.  Ancak göğüs gelişimi ve tüylenme başlamışsa primer amenore teşhisi  koymak yaş sınırı 16'dır. Sekonder amenore ise daha önce adet görmüş bir  kadının 3 ay süreyle adetlerinin kesilmesidir.











Hipotalamus (beyinde talamusun altında bulunan ve üçüncü ventrikülün  tabanını oluşturan önbeyin bölgesidir), hipofiz, over (yumurtalık) ve  uterus (rahim) düzenli adet gören bir kadında tamamen normal çalışır.  Beyinde bulunan hipotalamus ve hipofiz FSH ve LH hormonları aracılıyla  yumurtalıkları uyarır. Bu sayede uyarılan yumurtalıklar ös****** ve  progesteron hormonu salgılar. Ös****** ve progesteron hormonu da rahim  iç tabakasını yani endometriyumu uyararak adet kanamalarının oluşmasını  sağlar. Normal ve her ay düzenli bir adet kanamasının oluşması için bu  organlar arasındaki ardışık mekanizma gereklidir. Mekanizma herhangi bir  aşamada bozulduğunda adet görememe ya da adet düzensizliği oluşur.  Ayrıca bu mekanizmaların dışında adet kanamasının olabilmesi için kanın  akış yolunda (rahim ağzında, vajinada, kızlık zarında) herhangi bir  nedenle tıkanıklık olmaması gerekir.







Primer amenore nedenleri nelerdir?







- Hipotalamus ve hipofize ait patolojiler, tümörler



- İmperfore Hymen (Kızlık zarında açıklık olmaması)



- Turner sendromu



- Yapısal gelişme gecikmesi



- Galaktozemi



- İmperfore himen (Kızlık zarında hiç açıklık olmaması)



- Transvers vajinal septum (Vajinada perde olması)



- Vajina, serviks (rahim ağzı) veya rahmin doğuştan gelişmemiş olması







Sekonder amenore nedenleri nelerdir?-







Fizyolojik: Gebelik, korpus luteum kisti, süt verme, menopoz



- Hipotalamus



- Hipofiz aksının baskılanmasına bağlı



- Doğum kontrol hapı alımı sonrası amenore



- Stres, depresyon



- Kilo kaybı, aşırı zayıflık, iyi beslenememe



- Hipofiz hastalığı: Hipofizin ablasyonu (alınması), Sheehan sendromu,



- Prolaktinoma (hiperprolaktinemi, süt hormonunun aşırı üretilmesi)



- Kontrol edilmemiş endokrinopatiler: Diyabet, hipotiroidizm ve  hipertiroidizm



- Polikistik over hastalığı



- Kemoterapi



- Radyoterapi



- Endometrial Ablasyon (ameliyatla rahim iç dokusunun alınması)



- Rahim içi yapışıklık gelişmesi (Asherman sendromu)



- İlaç tedavisi: Sistemik steroidler, danazol, GnRh Analogları



- Prematür ovaryen yetmezlik, erken menopoz



- Sarkoidoz



- Hiperandrojenemi (Testesteron benzeri erkeklik hormonlarının artması)







Amenore teşhisi nasıl konulur?







Teşhis koymak için kullanılan en önemli yöntemler  FSH, LH, prolaktin, duruma göre troid hormonları, ultrasonografidir.  Şayet beyin içerisinde bir patolojiden şüphelenilmişse CT veya MR  incelemeleri gerekebilir. Bazı vakalarda ise HSG (histerosalpingografi),  SİS (salin infüzyon sonografi) ya da histeroskopi ile rahim içerisinin  gözlenmesi gerekebilir.







Amenore tedavisi nasıl uygulanır?







Gebelik sekonder amenorede en sık görülen nedenlerden biridir. Bundan  dolayı öncelikle kadının hamile olup olmadığı araştırılmalı. Kadının  hamile olmadığı durumlarda adet görememe nedenine uygun olan  tedavi şekli uygulanır. Ancak öncelikle iyi beslenememe, aşırı zayıflık,  stres, depresyon, aşırı egzersiz gibi neden varsa bu durumlar  düzeltilmeli. Rahim (uterus), rahim ağzı (serviks) ya da vajen gibi  organlarla ilgili bir anatomik bozukluk söz konusu ise tedavi bunu  düzeltmeye yönelik ameliyat olarak belirlenir. Beyindeki hipofiz bezinde  aşırı prolaktin hormonu (süt hormonu) üretimine neden olan bir tümör  mevcutsa, tedavi tümörün boyutuna göre ilaç tedavisi veya ameliyat  şeklinde yapılır. Yumurtlama bozukluğu (anovulasyon, polikistik over  sendromu) gibi nedenlerden oluşan amenore durumlarında tedavi için  ös****** ve progesteron hormonu içeren ilaçlar, doğum kontrol hapları  kullanılır.







Alıntıdır!