KURBAN HÖYÜK
*
Yeri :Atatürk Baraj Gölü suları altında kalmadan önce Urfa İli,Bozova ilçesine bağlı Cümcüme Köyü’nün 2km.kadar batısında,Fırat Nehrinin güney kıyısında yer almaktaydı.Urfa İlinin 60km.kadar kuzey-kuzeybatısında
Bozova’dan 15km.uzaklıktadır.
Konumu ve Çevresel Özellikleri :Fırat’ın güney kıyısında 1.5km.genişliğindeki alçak bir teras üzerine kurulmuştur.güneyi daha yüksek bir terasla çevrelenmiştir.Oldukça alçak,semer biçimli iki tepeden oluşan yerleşmenin güneyindeki höyük,daha yüksek,ova seviyesinden yaklaşık 9-10m.yükseklikte ve yaklaşık 250´180 boyutlarındadır.Kuzeyindeki ise;ova seviyesinden 4m.yükseklikte ve 170´120m.boyutlarındadır.(Lev.33)
Araştırma ve Kazı :1975 yılında Ü.Serdaroğlu,1977 yılında M.Özdoğan tarafından ziyaret edilen höyük,1980 ile 1984 yılları arasında Chiago Üniversitesi Doğu Bilimleri Enstitüsü adına L.Marfoe başkanlığında kazılmıştır.
Kazılan alanın oldukça büyük tutuluşu,birkaç yerde ana toprağa ulaşılması,höyüğün tam tabakalanmasını ortaya koyması dışında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde diğer yerleşmelerin tarihlenmesinde anahtar rol oynamıştır.
Tabakalanma : VIII.Evre®Orta-Son Halaf bununla birlikte bulunan az sayıdaki Neolitik Çağ çanak çömlek parçaları güney höyükte olası bir Neolitik yerleşmeye işaret etmesine rağmen yapılana kazılarda böyle bir dolgu tabakasına rastlanamamıştır.(Lev.34)
VII.Evre®Orta Kalkolitik Çağ(Çanak-çömlek özelliklerine göre Obeid yerleşmesi)
VI.Evre®Son Kalkolitik Çağ(Kendi içerisinde A ve B evrelerine ayrılmaktadır.)
V.Evre®İTÇ’e tarihlenen bu tabakada kendi içerisinde A ve B evrelerine ayrılmıştır.
IV.Evre®İTÇ II ve İTÇ III dönemlerine tarihlenen bu tabaka kendi içerisinde A-B ve C olarak alt evrelere ayrılmıştır.
III.Evre®İTÇ’dan OTÇ’na geçişi vermektedir.
II.Evre®Erken Abbasi(9.ve 10.yüzyıllar)
I.Evre®Orta Çağ(XII.ve XIII.yüzyıllar)
Mimari :IV.evre A-B ve C olmak üzere 3 alt evrede incelenmiştir.IV.evre höyükteki en uzun ömürlü ve en yaygın yerleşmedir.(Lev.35)
IVC evresinde yerleşme güney höyük(A alanı) ve boyun kısmında(F alanı) yayılmıştır.Yüzeyde dal-çamur,yapı parçaları,çukur ve ocaklar vardır.
IVB evresi süresince yerleşim höyükte boydan boya yayılım göstermiştir.İçinde halka ilgili bir yapının ya da üst düzeyde bir kişiye ait konutun yer aldığı surla çevrili yoğun nüfuslu bir çekirdekle bu çekirdeği çevreleyen nüfusu daha az yoğun iş alanlarından oluşan küçük bir yerleşim kasaba niteliğindedir.Bir başka ifadeyle IVB yerleşimi birbirinden farklı özellikler gösteren semtlere bölünmüştür.Nüfusun 1000 dolaylarında olduğu sanılmaktadır.Ancak yüzey araştırmalarında çevreye ait uydu yerleşmelere rastlanmamış olması nüfusun bir bölümünün kırsal kesimden geldiğini düşündürmüştür.
A alanında bulunan ve IVB evresinde planlanarak inşa edildiği anlaşılan büyük yapının ve halka ait bir bina ya da varlıklı bir kişinin konutu olmalıdır.Hem bu yapı hem de bu yapının yerinde bu yapıdan önce ve sonra sıkışık düzende inşa edilen yapılar ker*** tuğladan yapılmış bir sur içindedir.(Lev.36-37-38)
Kuzey höyükteki C alanında aralarında üstü açık avlular bulunan yapılar tek bir sokağa doğru yönlenmiştir.
Küçük buluntuların dağılımı bu açık alanların çoğunun ev yaşamına ilişkin etkinliklerin yapıldığı yerler olduğu göstermektedirler.
IVA evresinde IVB yerleşimine oranla daha küçük bir kent ile karşılaşılmaktadır.Yoğunlaşma daha çok güney höyük üzerinde görülmektedir.Bu bölgede A.B.C ve D alanları ile karşılaşılmıştır.Burada dal-çamur tekniğinde yapılmış olan bir yapı bunun içerisinde iki büyük oda vardır.(Lev.35-36-39)
Çanak-Çömlek :Bu evre çanak çömleği Kuzey Suriye’deki Amuq I,Mardikh IIB ve Doğu Anadolu’da Keban Bölgesi ile ilişkiler göstermektir.Seri üretilen çark yapımı bezeksiz biçimlerin yanı sıra metal taklidi boya ile yapılan bant bezekli az sayıdaki çanak-çömlekler vardır.Fıçı biçiminde kaplar,açık ağızlı küpler,Kuzey Suriye örnekleri ile benzerlik taşıyan üç kulplu mutfak kapları yaygındır.Bu dönemde gittikçe azalan Karababa Boyalı çanak çömleğinde Anadolu etkileri görülmektedir. (Lev.40-41-42)
Kaseler,çömlekler,pişirme kapları öncü formlarıdır.Ayrıca Kurban Höyük için tipikleşmiş olan kaide de bu dönemde görülmektir.(Lev.43)
Küçük Buluntular :Yapılan kazılarda 46 bakır buluntu ele geçmiş,bunların içinde önemli grubu iğneler oluşmuştur.IVA evresinde hayvan biçimli başı olan iğneler bulunmuş,konik başlı üç grup iğne de IVB evresine aittir.(Lev.44)
İnsan ve hayvan figürinleri de belirgin olarak IV.ve III.evrelerde izlenmektedir.(Lev.45-46-47)
İlk Tunç Çağının yaşandığı V.ve IV.evrelerde yerleşmede kalabalık bir nüfusun yaşadığı anlaşılmıştır.Bundan sonraki evrede yerleşimin küçüldüğü görülmüştür.IVB evresi oldukça önemli kent olma özelliği göstermiştir.
Alıntı ile Cevapla