A-STANDARDİZASYON

1-Standardizasyonun gelişim süreci, mahiyeti ve önemi

İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin doğal sonucu olarak ortaya çıkmış olan standart ve standardizasyon olgusu insanlık tarihi kadar eskidir.
Yeryüzünde kıt olan ekonomik kaynakların en iyi şekilde optimum) değerlendirme çabalarının bir ürünü olan standardizasyon, insanlık için bir lüks değil, aksine “olmazsa olmaz” mutlak bir gerekliliktir.

2-Tanımlar

Uluslar arası Standardizasyon Teşkilatı (ISO, International Standard Organization) tarafından yapılan tanımlamalara göre;
STANDART: İmalatta, anlayışta, ölçme ve deneyde bir örnekliliktir.
STANDARDİZASYON: Belirli bir faaliyetle ilgili olarak ekonomik fayda sağlamak üzere bütün ilgili tarafların yardım ve işbirliği ile belirli kurallar koyma ve bu kuralları uygulama işlemidir.
Standart:Mutabakat sağlanmış ve kabul edilmiş bir kurumca onaylanmış, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan, ortak ve tekrar eden kullanımlar için, faaliyetler ve sonuçlarıyla ilgili kurallar, kılavuzlar veya karakteristikler ihtiva eden dokümandır.
Bir başka tanımıyla standart, yapılması gerekeni bildiren bir yönerge, bir kural veya uygulamaya ilişkin bir belirlemedir.

3-Standardizasyonun konusu, amaçları ve ilkeleri

Standardizasyon işlemi ile öncelikli olarak can ve mal güvenliği hedeflenirken aynı zamanda kalitenin alt sınırı tespit edilmek suretiyle belirlenen düzeyin altında mal ve hizmet üretimine izin verilmemektedir.
En ekonomik üretim standartlara uygun üretim, en uygun tüketim standartlara uygun tüketimdir. O halde standartlara uygun üretmek ve tüketmek herkes için milli ve insani bir görev kabul edilmelidir. Ancak bu suretle kaynakların en iyi şekilde değerlendirilmesi mümkün olabilecek ve böylelikle toplumun refah düzeyinde önemli bir artış sağlanabilecektir.
Bilgi ve üretim teknolojilerindeki gelişme ile birlikte hızlı bir küreselleşme sürecinin yaşandığı günümüzde standartlar uluslararası ticaretin ortak dili haline gelmiştir. Artık, uluslar arası pazarlarda rekabet edebilmenin yolu standartlara uygun ve kaliteli mal ve hizmet üretiminden geçmektedir.

Standardizasyonun, uygulandığı konudaki temel amaçları ise aşağıdaki gibidir:
1. Sadeleştirmek.
2. Bir örnekleştirmek.
3. Sınıf, derece, tür ve benzeri özellikleri tanımlayarak, ayırt edilmeyi sağlamak.
4. Bu özelliklerin karşılaştırılmasını mümkün kılacak analiz ve kontrol metodlarını belirtmek.





Standardizasyonun, uygulandığı konudaki sağladığı yararlar ise şöyle özetlenebilir:
1. Biçim ve kaliteyi sadeleştirerek (netleştirerek) üretimi kolaylaştırır.
2. Üretilen mallarda (istenmeyen) çeşitliliği en az sayıya indirir.
3. Malların tipik özelliklerini herkesin aynı anlamda kavramasını sağlar.
4. Tipik özelliklerin sınanması ve gerçekleştirilmesi için gerekli deneme metodlarını ortaya koyar.
Özetle; ölçmediğinizi kontrol edemeyiz. Ölçebilmek için ise standartlara gereksinimimiz vardır


4-Standardizasyonun sağladığı faydalar

4.a.Üreticiye faydaları
1- Üretimin belirli plan ve programlara göre yapılmasına yardımcı olur.
2- Uygun kalite ve seri imalata olanak sağlar.
3- Kayıp ve artıkları en az seviyeye indirir.
4- Depolama ve taşımayı kolaylaştırır, stokların azalmasını sağlar.
5- Maliyeti düşürür.

4.b-Ekonomiye faydaları
1- Kaliteyi teşvik eder, kalite seviyesi düşük üretimle meydana gelecek emek, zaman ve hammadde kaybını ortadan kaldırır.
2- Endüstriyi belirli hedeflere yöneltir. Üretimde kalitenin gelişmesine yardımcı olur.
3- Ekonomide arz ve talebin dengelenmesine yardımcı olur.
4- Yanlış anlamaları ve anlaşmazlıkları ortadan kaldırır.
5- İhracatta ve ithalatta üstünlük sağlar.
6- Yan endüstri dallarının kurulması ve gelişmesine yardımcı olur.
7- Rekabeti geliştirir.
8- Kötü malı piyasadan siler.

4.c-Tüketiciye sağladığı faydalar
1- Can ve mal güvenliği sağlar.
2- Karşılaştırma ve seçim kolaylığı sağlar.
3- Fiyat ve kalite yönünden aldanmaları önler.
4- Ucuzluğa yol açar.
5- Ruh sağlığını korur. Stresi önler.
6- Tüketicinin bilinçlenmesinde etkili rol oynar.

5-Türkiye’de yapılan standart ve standardizasyon çalışmaları

TÜRKİYE'NİN BUGÜNKÜ ANLAMDA İLK STANDARDI ve STANDART ÇALIŞMALARI
(KANUNNAME-İ İHTİSAB-I BURSA)
Türkler, Anadolu toprakları üzerinde hükümet kurduklarında, her alanda bugün dahi önemli sayılacak uygarlık örnekleri vermişlerdir. Standart konusu da bunlar arasındadır. Yaklaşık beş yüzyıl önce Bursa, Edirne, Sivas, Erzurum, Diyarbakır, Çankırı, Aydın, Mardin, Karahisar, Musul, Rize, Amasya, İçel, Arapkir, Karaman ve daha pek çok yerin mahalli özelliklerine ve üretim çeşitlerine göre standart kuralları konulmuş ve ciddi olarak uygulanmıştır.
1502 tarihli ve zamanın padişahı Sultan II. Bayezid Han tarafından çıkarılan "Kanunname-i İhtisab-ı Bursa", bu gerçeği doğrulayan ve yazılı en eski belgedir.
Türk Standartları Enstitüsü, kuruluşunun 40. Yılında, büyük tarihi değeri bulunan bu belgeyi, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'ndeki orijinalinden çoğaltarak ilgililerin istifadesine sunmuştur. Böylece, çağdaş standardizasyon faaliyetlerine ışık tutulmak istenildiği gibi, dünya standart tarihine de önemli bir kaynak kazandırılmıştır.
Belgenin dili, bugünkü nesil için oldukça eski olduğundan, metnin gerekçesi ile hüküm ifade eden kısımları önce Latin harfleri ile okunur hale getirilmiş ve daha sonra bugünkü Türkçe ile anlaşılabilir şekilde kaleme alınmıştır. Bu belgelerde dokunan kumaşların enleri, tel sayıları, sınıflandırılmaktadır. 4200 çözgü teli dokunan Atlas-I Şehri, Sultan Mehmet zamanında 600-700 tele düşürülmüş, 1502 tarihindeki kanunnameye göre de 3500 tel olarak dokunmaya başlanmıştır.
Bundan sonra da 1552'de Sultan Beyazıt Han tarafından Zirai Cedid ile 100 zira gelmesi gerektiğine işaret olunduğu görülmektedir.
25 Sefer 1034 (1924) tarihli belgede de Bursa kemahasının tel adedi ve boyası belirtilmektedir.
İhraç mallarımızın standartlaştırılması için 13 Mart 1884 tarihinde Ticaret Nezaretine başvurularak önemli ihraç mallarımızda hile ve tağşişin önlenmesini istemiştir.
1929 ekonomik buhranından sonra 1705 sayılı "Ticarette Tağşişin Men'I ve İhracatın Mürakabe ve Korunması" ile ilgili kanun çıkarılmıştır. Bu kanuna 1936 yılında 3018 sayılı kanunla bazı ekler yapılarak kapsamı genişletilmiştir."
Kalkınmanın temel taşlarından biri olan standardın öneminin yüzyıllar önce Türkler tarafından kavrandığını ifade eden bu belgede bugünkü anlamda, boylama, ambalaj, kalite gibi esaslar ile narh ve ceza hükümlerine yer verilmiştir.
Kanunname-i İhtisab-ı Bursa'nın gün ışığına çıkarılması ile dünya standart tarihine önemli bir belge kazandırılmış, Türk milletinin, medeni dünyaya bu yönden tanıtılmıştır.

5.a-Standartların hazırlanması
Standardizasyon uygulamalarında temel doküman standartlardır. Standartlar; insan sağlığı can ve mal güvenliğini ön planda tutan, ürünlerin bir örnek, kaliteli, kullanım amacına elverişli ve bilhassa ekonomik olarak üretilmelerini öngören, bilimsel, teknik ve deneysel çalışmaların kesinleşmiş sonuçlarını esas alan doğruluklarını ispatlanmış dokümanlardır.
132 sayılı kuruluş kanunu ile her türlü madde ve mamuller ille usul ve hizmet standartlarının hazırlanması görevi Türk Standartları Enstitüsü’ne verilmiş olup yalnız TSE tarafından hazırlanan standartlar Türk Standardı adını alır.
Standartların hazırlanmasında ülke şartları, can ve mal güvenliği, Gümrük Birliği ve ihracatı geliştirme, ithalatı denetleme, tüketici meseleleri, kalite ve çevre konularına öncelik ve önem verilerek yayımlanmış uluslar arası (ISO, IEC:International Electrotechnical Commission vb.) ve bölgesel standartlar (EN:European Committee for Standardization) ile gelişmiş ülkelerin milli standartları (ASTM:American Society for Testing and Materials, DINeutsches Institut für Normung, BSI:British Standart Institution, JIS:Japanese Standards Association vb.) esas alınmaktadır.
Türk Standartları, faaliyet dönemleri itibariyle hazırlanan iş programları çerçevesinde ihtisas kurulları tarafından hazırlanan TSE teknik kurulu tarafından kabul edilmektedir.
İhtisas kurulları, TSE’ nün ilmi inceleme ve standartları hazırlama kurullarıdır. İhtisas kurulları üyeleri kendi alanlarında bilgi birikimi ve tecrübesi var olan uzman kişilerdir. Bunlar TSE’ nün kadrolu personeli olmayıp standart hazırlama çalışmalarında yarı zamanlı mesai yapan elemanlardır.

TSE’ nün standartları oluşturmasında kullandığı unsurlar

5.a-1. Standartlar anonim bir çalışmanın ürünüdür.
Türk standartları, uluslar arası standart hazırlama ilkelerine paralel olarak tüm ilgili tarafların yardım ve işbirliği ile hazırlanmaktadır. Bu nedenle anonim bir çalışmanın ürünüdürler.
• Her şeyden önce, gerek standart tasarılarını hazırlayan ihtisas kurulları gerekse standartları kabul eden teknik kurul üniversite, özel sektör ve kamu sektörünün yer aldığı anonim bir yapı arz etmektedir.
• İhtisas kurullarınca hazırlanan standart tasarıları hemen bütün ilgili tarafların (Üretici, tüketici, uygulayıcı, üniversite vb.) görüşleri alınmak suretiyle anonimleşmektedir.
• Özellikle son yıllarda; gelişmiş ülkelerdeki uygulamalara paralel olarak, standart tasarılarını hazırlayan teknik komiteler ile konu raportörlerinin kendileri imalatçı firmalardan teşkil edilmesine önem ve öncelik verilmek suretiyle standartların hazırlanmasına firmaların etkin katılımı sağlanmaktadır.

5.a-2.Standartlar yaşayan dokümanlardır.
Standartların en önemli özelliği, değişen şartlara ve gelişen teknolojiye ayak uydurabilme kabiliyetine haiz olmalarıdır. Bu itibarla, gerek uygulama sonucunda ortaya çıkan aksaklıklar gerekse kaynak dokümanlarda gerçekleşen değişiklikler ile teknolojik gelişmeler karşısında revizyon (Yeniden gözden geçirme, düzeltme, inceleme, kontrol etme) veya tadil (Değişiklik) suretiyle standartlarda gerekli olan değişiklikler yapılarak güncelleştirilebilmektedir.

5.a-3.Son yıllarda öncelikli standartlar
• Uluslar arası camia ile entegrasyonun (Birleşme) standartlardan geçtiğine inanan TSE, son yıllarda uluslar arası standartlar (ISO, IEC vb.) ve özellikle Avrupa Birliği ve Gümrük Birliği sürecinin bir gereği olan mevzuat uyumu çerçevesinde Avrupa Birliği Standartları (EN:European Norms) ile Topluluk Direktifleri ve Teknik Düzenlemelerin birebir tercümesine büyük bir önem ve öncelik vermiştir.
• Hizmet sektöründe Kalite Güvence Sistemine zemin hazırlanması ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun karşısında yayınlamış olduğu Sanayi Mamullerinde Satış Sonrası Servis Hizmetleri tebliği uygulamasına esas teşkil etmek üzere hizmet standartları ve kriterlerinin hazırlanmasına öncelik verilmiştir.
• İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun koordinasyonunda yürütülmekte olan İstihdam ve Eğitim Projesi çerçevesinde ülkemizde vasıfsız işgücünün mesleki eğitimine temel teşkil eden meslek standartlarının hazırlanması amacı ile meslek standartları hazırlık gurubu oluşturularak çalışmalarına başlamış ve bugüne kadar 100’e yakın meslek standardı hazırlamış bulunmaktadır.
• Son yıllarda özellikle kalite ve çevre konularındaki sistem arayışlarının sonucunda Uluslar arası Standardizasyon Teşkilatı (ISO) tarafından hazırlanmış bulunan ISO 9000 serisi (Kalite Güvence Standartları) ile ISO 14000 serisi (Çevre Yönetim Standartları) aynen tercüme edilerek Türk Standardı haline getirilmiş ve ilgililerin hizmetine sunulmuştur.

5.b-Standardizasyonda belgelendirmenin rolü
Standartların uygulanmasında isteğe bağlılık esastır. Ancak siyasi otoriteler; insan sağlığı, can ve mal güvenliği, kıt kaynaklar, enerji, millî sanayiin korunması, dış ticaret vb. sebeplerle bazı standartları zorunlu uygulamaya tâbi tutabilmektedirler.
BELGELENDİRME: Bir mal, proses veya hizmetin belirlenmiş bir standart veya ayrı bir dokümana uygunluğunun tarafsız bir kuruluş marifetiyle tescil edilmesidir.
Sınaî ve ticarî faaliyetlerdeki gelişmeler neticesinde; standartların uygulanıp uygulanmadığının ispatı işletmeler açısından önem kazanmış; pazarladıkları ürünler için müşterilerine bir nevi güvence verebilme ihtiyacının bir gereği olarak güvenilir ve tarafsız belgelendirme sistemlerinin oluşturulması mecburiyeti hasıl olmuştur.
Gelişmiş ülkelerde standart teşkilatlarının kurulmasının ardından daha çok bu teşkilatların sorumluluğunda belgelendirme çalışmaları başlatılmıştır.
Standart teşkilatlarının belgelendirme çalışmalarında etkili rol üstlenmesinin en önemli sebebi; standardizasyon uygulamalarında yetişmiş uzman personel ile yeterli teknik alt yapı donanımına haiz olmalarıdır. Kaldı ki standartların hazırlanması ile bunların tatbikatının yaygınlaştırılması esasen bir standart teşkilatının temel hedefi ve görevleri arasındadır.
Standartların ülke sanayiindeki tatbikatlarının yaygınlaştırılması ve sanayicilerle kurulan yakın diyalog sayesinde standartlarda tespit edilen eksikliklerin süratle giderilmesine belgelendirme vasıtasıyla kolayca imkân bulunabilmektedir. Böylece yoğun çaba harcanarak hazırlanan standartların günün şartlarına uygun, yaşayan birer doküman olması da sağlanmaktadır.
Ulusal ekonomiler açısından da belgelendirme faaliyetlerinin üretim kalitesini en az standartlarda öngörülen seviyeye yükselterek teknolojik gelişmenin hızlandırılması, ihrac edilen ürünlerin ülkeye itibar kazandırması ve tüketicinin korunması hedeflerine ulaşmada etkili bir araç olduğu hatırdan çıkarılmamalıdır.
Türk Standartları Enstitüsü’nün temel görevlerinden birisi de BELGELENDİRME’dir. Türk Standartları Enstitüsü’nün uluslararası belgelendirme usul ve esasları çerçevesinde yürüttüğü belgelendirme faaliyetleri şunlardır.

• Üretim Yerlerinin Belgelendirilmesi ( İmalata Yeterlik Belgesi )
• Ürün Belgelendirmesi
• Türk Standardlarına Uygunluk Belgesi ( TSE Markasını Kullanma Hakkı )
• Kalite Uygunluk Belgesi ( TSEK Markasını Kullanma Hakkı )
• Parti Mallarının Belgelendirilmesi ( Parti Malı Uygunluk Belgesi )
• Lâboratuvarların Belgelendirilmesi ( Lâboratuvar Yeterlilik Belgesi )
• Hizmet Yerlerinin Belgelendirilmesi ( Hizmet Yeterlilik Belgesi )
• İthal Mallarının Belgelendirilmesi ( İthal Malı Belgesi )
• Sistem Belgelendirilmesi
• Kalite Güvence Sistem Belgelendirmesi ( Kalite Sistem Belgesi )
• Çevre Yönetim Sistem Belgelendirmesi ( Çevre Yönetimi Sistem Belgesi )

5.c-Standardizasyonda tüketicinin rolü
Standardizasyon uygulamalarının odağındaki temel unsur hiç şüphesiz İNSAN’dır. Zira, standardizasyon ve kalite faaliyetleri ile öncelikli olarak insanın can ve mal güvenliğinin korunması hedeflenirken aynı zamanda müşteri beklentilerinin daha iyi karşılanması ve refah düzeyinin yükseltilmesi amaçlanmaktadır.
Hızlı bir küreselleşme sürecinin yaşandığı günümüzde, işletmelerin iç ve dış pazarlarda rekabet edebilmeleri için üretim tasarlamalarında müşteri beklentilerini ve taleplerini mutlaka göz önünde bulundurma zorunlulukları vardır. Bu itibarla artık üretimde standartların ve kalite faktörlerinin belirlenmesinde tüketici talep ve beklentileri önemli bir rol oynamaktadır.




Serbest pazar ekonomisinin geçerli olduğu günümüzde standardizasyon ve kalitenin polisiye tedbirlerle sağlanması mümkün değildir. Zira standartların uygulanmasında gönüllülük esastır. Ancak standartlara uygun kaliteli mal ve hizmet talep edebilen bilinçli bir tüketici kitlesi standardizasyon uygulamalarının motor gücünü teşkil etmektedir. Kusurlu mal ve hizmeti sineye çekmeyen, haklarını arama konusunda duyarlı olan, organize bir şekilde üreticiler üzerinde baskı oluşturabilen bilinçli bir tüketici kitlesi standartlara uygun kaliteli mal ve hizmet üretiminin SİGORTASIDIR.
Standardizasyon ve kalite uygulamalarında tüketicinin rolünü çok iyi bilen TSE; tüketicilere yönelik çalışmalarla bir yandan onların haklarını korurken diğer yandan tüketicilerin daha etkin bir surette standardizasyon uygulamalarına katılmalarını yönlendirmektedir. Bu anlamda;

1-TSE tarafından verilen ürün belgeleri (TSE ve TSEK marka kullanma hakkı) tüketiciler lehine bir TEKNİK SİGORTA teşkil etmektedir. Zira üretici firma ile yapılan belge sözleşmesinde tüketicinin aldığı malın imalattan kaynaklanan bir kusur taşıması halinde firma; malı TAMİR ETMEK, tamiri mümkün değilse YENİSİNİ VERMEK, o da mümkün değilse o günün rayici üzerinden BEDELİNİ İADE ETMEKLE yükümlü tutulmaktadır.

2-Merkezde ve taşra teşkilatlarında ihdas edilen Tüketici Şikayet Büroları vasıtasıyla tüketici şikayetlerinin süratle işleme alınması ve değerlendirilmesi neticesinde;

2.a-Öncelikle tüketicilerin satın aldığı malda imalât kusuru bulunması halinde mağduriyeti derhal giderilmektedir.

2.b-Şikayet konusu kusur tesadüfî bir hatadan kaynaklanmıyorsa gerçek sebep bulununcaya kadar inceleme ve değerlendirme çalışmaları sürdürülmektedir.

2.c-Bu incelemeler neticesinde elde edilen tespitler öncelikle üretici firmanın mamul kalitesi geliştirme çalışmaları için bir GERİ BESLEME MEKANİZMASI oluşturmaktadır.

2.d-Enstitü açısından da standartların güncelleştirilmesi, değişiklikler için veri toplanması ile teknolojik gelişmelere uyarlanmasına yardımcı olmaktadır.

2.e-En önemlisi de hiç şüphesiz tüketicilerde HAK ARAMA BİLİNCİNİN gelişmesi ve yaygınlaşmasına zemin hazırlanarak tüketicileri standardizasyon ve kalite uygulamalarında daha duyarlı hale getirerek bir OTO KONTROL mekanizması oluşturmaktır.

3-STANDARDİZASYON ve KALİTE’nin herşeyden önce bir EĞİTİM ve KÜLTÜR konusu olduğuna inanan Enstitü, MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ile yaptığı işbirliği protokolları çerçevesinde;

3.a-İlk ve orta dereceli okullardaki eğitsel kollara “TÜKETİCİNİN KORUNMASI KOLU”nun eklenmesi,

3.b-Orta öğretim müfredatına seçmeli ders olarak “STANDARDİZASYON VE KALİTE DERSİ” nin eklenmesi,

3.c-İlk ve orta dereceli okullarda Ekim ayının üçüncü haftasının “STANDARDİZASYON HAFTASI” olarak kutlanması kabul edilmiştir.

4-Yine bazı üniversitelerle yapılan işbirliği çerçevesinde “Standardizasyon ve Kalite” kürsü’lerinin teşkili ile müfredata ders olarak konulması sağlanmıştır.

5-Standardizasyon ve kalite uygulamalarında tüketicilerin etkin bir baskı unsuru teşkil etmelerini sağlamak yönünden, yurt sathında TÜKETİCİ DERNEKLERİ ve Vakıfların kurulmasına öncülük ve teşvik edici çalışmalar yapılmaktadır.
6-En büyük tüketici kitlesini teşkil eden kamu kurum ve kuruluşlarının standardizasyon uygulamalarında büyük bir sorumluluğu bulunmaktadır.

6.a-Kamu kurum ve kuruluşları her şeyden önce kamu ihale ve satın almalarında standartlara uygun kaliteli malı tercih etmek suretiyle üreticileri standartlara uygun üretim yapmaya yönlendirici olacaklardır.

6.b-Ayrıca gerek merkezî yönetim gerekse mahalli idarelerin uygulayıcı, denetleyici rolünü kullanırken aynı şekilde üreticileri standartlara uygun üretim yapmaya zorlayıcı fonksiyonları vardır. Bunun en bariz örneği BAYINDIRLIK BAKANLIĞI ve BELEDİYELERİN, yeraltı ve yerüstü yapılarında standartlara uygun yapı malzemeleri kullanılması yönündeki etkin fonksiyonları gösterilebilir.
TSE yıllardan beri özellikle BELEDİYELER, TOPLU KONUT İDARESİ ve KONUT KOOPERATİFLERİ ÜST BİRLİKLERİ ile işbirliği protokolleri çerçevesinde bu uygulamayı yaygınlaştırmaya çalışmıştır.

7-Standardizasyon ve Kalite konularında kamuoyu oluşturmak maksadıyla yazılı ve görsel medya kuruluşları vasıtasıyla aydınlatıcı programlar ile üniversiteler, sivil toplum örgütleri ve diğer kurum ve kuruluşlarla müştereken PANEL, SEMPOZYUM, SEMİNER vs. düzenlenmektedir.

8-Standart Dergisi, Tüketici Bülteni, Öncü Çocuk Dergisi, Katalog, Broşür vb. yayın vasıtalarıyla standardizasyon ve kalite konularında aydınlatıcı yayınlar yapılmaktadır.

5.d-Standardizasyonda teknik alt yapı
5.d-1. UZMAN İŞGÜCÜ
Standardizasyon ve kalite uzmanlık gerektiren bir alandır. Türk Standartları Enstitüsü’de bu alanda uzman bir kuruluştur. TSE, standardizasyon uygulamalarında ülkemizin yetişmiş insan unsuru ile uzman kurum ve kuruluşlardan optimum seviyede yararlanmaktadır. Kadrolu personel istihdamında hizmetlerin gerektirdiği nitelik ve kalifikasyona önem veren TSE; kadrolu personelin yeterli olmadığı hallerde Enstitü dışından part-time görevlendirme suretiyle ihtiyaç duyduğu nitelik ve nicelikteki uzman işgücünü istihdam kaabiliyetini haiz bulunmaktadır. Büyük çoğunluğu standart hazırlama çalışmalarında olmak üzere; TSE dışından binlerce uzman standardizasyon uygulamalarında, part-time hizmet vermektedir.
Aynı zamanda bir eğitim kurumu olan TSE bugüne kadar standardizasyon ve kalite alanlarında çok sayıda uzman yetiştirerek Türk sanayiinin hizmetine kazandırmıştır.







5.d-2. DOKÜMANTASYON VE TEKNİK ENFORMASYON
Standardizasyon uygulamalarında en önemli teknik altyapı unsurlarından birisi de hiç şüphesiz kaynak dokümanlar ile bunlara ulaşabilme kabiliyetidir. TSE, üyesi bulunduğu ISO, IEC, CEN, CENELEC (European Committee for Electrotechnical Standardization) gibi uluslararası ve bölgesel standart kuruluşlarının standartları ile hemen bütün ülkelerin millî standartlarının yanında standart niteliğindeki teknik dokümanların bulunduğu oldukça zengin bir Dokümantasyon Merkezine sahiptir. Ayrıca en son teknoloji ile techiz edilmiş Bilgi İşlem ve Enformasyon Merkezinde;
PERİNORM kompakt diski ile ISO, IEC, EN gibi uluslararası standartların yanı sıra DIN, ASTM, NF (Fransız Standardı), BSI vb. gelişmiş ülkelerin millî standartları, standart tasarıları, Direktifler ve Regulasyonlar hakkında biyografik bilgiler aylık olarak güncelleştirilmek suretiyle talep sahiplerine sunulmaktadır.
Bugüne kadar genel olarak kâğıt ortamında kullanıcıların hizmetine sunulmakta olan Türk Standardları metinlerinin elektronik ortamda (CD ve internet yoluyla) piyasaya arzedilmesi yönünde teknik altyapı çalışmaları sürdürülmektedir.

5.d-3. LÂBORATUVAR HİZMETLERİ
Standardizasyon uygulamalarında belkide en önemli alt yapı unsuru laboratuvarlardır. Standartlara uygun kaliteli üretimin gerçekleştirilebilmesi için her şeyden önce işletmeler düzeyinde kalite kontrol lâboratuvarlarının asgarî oranda tesisi gerekmektedir. Ancak ülkemizde özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) açısından deney alt yapısının tesisi ciddî bir maliyet gerektirmektedir.
Görevlerinden birisi de KOBİ’lere deney altyapısı konusunda destek sağlamak olan KOSGEP özellikle sanayiin yoğun olduğu bölgelerde tesis ettiği kalite - kontrol laboratuvarları ile KOBİ’lerin bu ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmaktadır.
Şüphesiz standardizasyon uygulamalarında önemli bir teknik altyapı teşkil eden laboratuvarlar alanında en kapsamlı ve donanımlı yatırımlar TSE tarafından yapılmıştır. TSE’nün laboratuvar ağı başta Ankara olmak üzere İzmir, Kayseri, Kırşehir, Balıkesir, Çorum, Eskişehir, Denizli, Konya, Burdur, Manisa, Afyon, Van, Iğdır, Ardahan, Turgutlu, Hopa ve Pendik olmak üzere sektörel ihtiyaç ve yoğunluklar dikkate alınarak yurt sathına yayılmıştır.
Ayrıca, “hizmetin sanayicinin ayağına ***ürülmesi” prensibinin bir gereği olarak, Dünya Bankası finansmanı ile Sakarya-İstanbul-Bursa üçgeninde inşa edilmiş bulunan TSE Kalite Kampüsü, 21. yüzyılda ülkemizin ve Türk Dünyasının ihtiyaçlarını karşılayabilecek önemli bir alt yapı tesisidir.
TSE laboratuvarlarında, Ambalâj, Elektrik, Elektronik, EX, Çevre, Gıda ve Mikrobiyoloji, İnşaat, Kimya, Makina, Tekstil, Isı ve Basınçlı Kaplar alanında;

1-Standartlarla ilgili inceleme ve araştırmalarla standardı olmayan konularda metot araştırmaları,

2-Belgelendirme faaliyetleri ve tüketici şikayetleri ile ilgili olarak numunelerin test ve muayeneleri,

3-Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörün talep ettiği test ve muayene hizmetleri süratli ve güvenilir metotlarla yürütülmektedir.

TSE standardizasyon uygulamalarında gerekli hallerde başta üniversiteler olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör laboratuvarlarından da yararlanmaktadır. Enstitü, yürüttüğü “LÂBORATUVAR YETERLİK BELGELENDİRME” hizmetleri ile ülkemizdeki lâboratuvar potansiyelinin kalifikasyonunu yükseltme gayretinde olup, bu çerçevede bugüne kadar 150 lâboratuvar TSE’den yeterlik belgesi almış bulunmaktadır.

5.d-4. METROLOJİ VE KALİBRASYON HİZMETLERİ
Standardizasyon uygulamalarında belki de en önemli teknik alt yapı unsuru hiç şüphesiz Metroloji ve Kalibrasyondur. Zira teorik olarak belirlenmiş ölçüler doğru olarak uygulanmadığı taktirde standardizasyonu sağlamak mümkün olamamaktadır.
Enstitü Elektrik, Elektronik, Mekanik, Sıcaklık, Basınç, Uzunluk (geometrik) ve Biyo Medikal Cihazlarının kalibrasyonu konularında ANKARA, İSTANBUL, BURSA, İZMİR ve KAYSERİ’de sekonder seviyedeki imkânlarını geliştirmek suretiyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Kalibrasyon hizmetlerinde uluslararası referans standartlara izlenebilirlik Alman PTB (Physikalisch-Technische Bundesantstalt), İngiliz NPL (National Measurement Laboratory) ve Fransız COFRAC (Fransa Akreditasyon Kurumu) kuruluşları ile sağlanmaktadır. Kuvvet, Uzunluk ve Elektriksel büyüklüklerin kalibrasyonu konusunda verdiğimiz hizmet yeterliliği Avrupa Akreditasyon Birliği (EA) tarafından akredite edilmiştir. Diğer konularda da Enstitü’nün hazırlıkları devam etmektedir.

6-TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ VE GÖREVLERİ

6.a-TSE'nin Kuruluşu
Türk Standardları Enstitüsü; her türlü madde ve mamüller ile usul ve hizmet standardlarını yapmak amacıyla 18.11.1960 tarih ve 132 sayılı kanunla kurulmuştur. Enstitünün ilgili olduğu bakanlık Başbakanlıktır. Enstitü, tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen bir kamu kurumu olup, kısa adı ve markası TSE'dir. Bu marka çeşitli şekillerde gösterilir. Türk Standardları Enstitüsü'nün izni olmadan bu marka hiçbir şekil ve şart altında kullanılamaz. Yalnız Türk Standardları Enstitüsü tarafından kabul edilen standartlar Türk Standardı adını alır. Bu standartlar ihtiyari olup, standardın ilgili olduğu bakanlığın onayı ile mecburi kılınabilir. Bir standardın mecburi kılınabilmesi için Türk Standardı olması şarttır. Mecburi kılınan standartlar Resmi Gazete'de yayımlanır.

6.b-TSE’ nün Görevleri
1- Her türlü standardı hazırlamak ve hazırlatmak.
2- Enstitü bünyesinde veya hariçte hazırlanan standartları tetkik etmek ve uygun bulduğu takdirde Türk Standartları olarak kabul etmek.
3- Kabul edilen standartları yayımlamak ve ihtiyari olarak uygulanmalarını teşvik etmek, mecburi olarak yürürlüğe konmalarında fayda görülenleri ilgili bakanlığın onayına sunmak.
4- Kamu sektörü ve özel sektörün talebi üzerine standartları veya projelerini hazırlamak ve görüş bildirmek.
5- Standartlar konusunda her türlü bilimsel teknik incelemelerle araştırmalarda bulunmak, yabancı ülkelerdeki benzer çalışmaları takip etmek, uluslararası ve yabancı standart kurumları ile ilişkiler kurmak ve bunlarla işbirliği yapmak.
6- Üniversiteler ve diğer bilimsel ve teknik kurum ve kuruluşlarla işbirliği sağlamak, standardizasyon konularında yayım yapmak, ulusal ve uluslararası standartlardan arşivler oluşturmak ve ilgililerin faydalanmalarına sunmak.
7- Standartlarla ilgili araştırma yapmak ve ihtiyari standartların uygulanmasını kontrol etmek için laboratuvarlar kurmak, kamu sektörü veya özel sektörün isteyeceği teknik çalışmaları yapmak ve rapor vermek.
8- Yurtta standart işlerini yerleştirmek ve geliştirmek için elemanlar yetiştirmek ve bu amaçla kurslar açmak ve seminerler düzenlemek.
9- Standartlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik edecek çalışmalar yapmak ve bunlarla ilgili belgeleri düzenlemek.
10- Metroloji ve kalibrasyon ile ilgili araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak ve gerekli laboratuvarları kurmak.

Türk Standardları Enstitüsü'nün bu görevlerinin öncelik esasına göre tanzimi Genel Kurul'ca kararlaştırılır ve ilgililere duyurulur.

6.c-TSE'nin Organizasyonu
Türk Standardları Enstitüsü'nün idari yapısı şu birimlerden oluşur :
· Genel Kurul
· Teknik Kurul
· Yönetim Kurulu
· Denetleme Kurulu
· İhtisas Kurulları
· Genel Sekreter ve Hizmet Birimleri
Genel Kurul : TSE'nin en yüksek ve yetkili organı olan Genel Kurul; ilgili bakanlıkların, özel kesim ve bilim kuruluşlarının gönderdiği temsilcilerden oluşmaktadır.
Teknik Kurul : Teknik Kurul, ilgili Hazırlık Grupları'nca hazırlanan standard tasarılarını Türk Standardı olarak kabul eder, gerekli gördükleri hakkında mecburi uygulamaya koyma kararı alır, tasarılarda değişiklik yapar veya standardları iptal eder.
Yönetim Kurulu : TSE'nin yürütme organıdır. Genel Kurul tarafından kendi içinde 3 yıl için seçilen Başkan dahil 5 kişiden meydana gelir. Başkan üyelerden birini Başkan Vekili, birini de Muhasip Üye olarak görevlendirir. TSE'yi Başkan temsil eder.
Denetleme Kurulu : TSE harcamalarını ve bunlara dair hesap ve kayıtları denetlemekle görevli kuruldur.
İhtisas Kurulları : Başkan ve Üyeleri Yönetim Kurulu tarafından seçilen "Hazırlık Grupları", bunlara bağlı olarak "Teknik Komiteler" ve ihtiyaca göre kurulan "Özel Daimi Komiteler" in bütününe "İhtisas Kurulları" denir.
Genel Sekreter ve Hizmet Birimleri: Enstitü hizmetleri Genel Sekreterliğe bağlı olarak Merkezde Daire Başkanlıkları ve Müdürlükler ile Taşrada Bölge Müdürlükleri ve Temsilcilikler olarak ifa edilmektedir.

7-Türkiye’de Belgelendirme Çalışmaları

7.a-Tanımlar
Belgelendirme (Certification): Gerekli yetkilerle donatılmış bir kuruluş tarafından, süreç, sistem, ürün veya servis kalitelerinin gerekli gereksinimlere ve standartlara uygunluğunun belirlenmesi, doğrulanması, onaylanması için gerçekleştirilen yöntem ve etkinliklerdir.
BELGELENDİRME: Bir mal, proses veya hizmetin belirlenmiş bir standart veya ayrı bir dokümana uygunluğunun tarafsız bir kuruluş marifetiyle tescil edilmesidir.






7.b-Kalite ve Sistem Belgelendirme
Türk Standardları Enstitüsü (TSE) 132 sayılı kanunla kurulmuş ve ülkemizde belgelendirme yapmaya Yetkili Milli bir kuruluştur. Yıllardır Kalite konusunda gerek yurt içinde gerekse yurt dışında yoğun çalışmalar yapan TSE, aynı zamanda Avrupa Kalite Teşkilatı (EOQ) ve Milletlerarası Standartlar Teşkilatı’nın (ISO) Yönetim Kurullarında da yer alarak gerek Avrupa gerekse Dünyada Kalite Politikalarının şekillenmesinde aktif bir rol almaktadır. Enstitümüzün 1990 yılından itibaren yürüttüğü Kalite Yönetimi Sistem Belgelendirme faaliyetleri Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) ve Hollanda Akreditasyon Konseyi (RvA) Kuruluşları tarafından akredite edilmiştir.

TS’ NÜN SİSTEM BELGELENDİRME EĞİTİM FAALİYETLERİ;
· TS-EN-ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi
· TS-EN-ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi
· TS 13001 HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) Yönetim Sistemi
·TS 18001 OHSAS (Occupational Health and Safety Management Systems) Yönetim Sistemi
Konularında Temel, Dokümantasyon, İç Tetkikçi yetiştirme eğitimleri ve İstatistiksel Proses Kontrol eğitimi de düzenlenmektedir. Eğitim faaliyetleri yıllık programlanmakta ve talep edildiği takdirde kuruluş bünyesinde de eğitim düzenlenmektedir

Müracaatla ilgili dökümanlar;
-TS-EN-ISO 9000 KALİTE YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME BAŞVURUSU
-TS-EN-ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME BAŞVURUSU
-TS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEM BELG. BAŞVURUSU
-TS 13001 TEHLİKE ANALİZİ VE KRİTİK NOKTALARI YÖNETİM SİS.BELG.BAŞ.
Kuruluşlar Merkezde TSE Planlama ve Eğitim Müdürlüğü, Bölgelerde TSE Kalite Müdürlüklerinden doğrudan, yazı, telefon, faks ile başvurarak veya [linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilir.ForumTR üyesi olmak için tıklayınız] internet adresinden Müracaat Formlarını alırlar. Standardın başvuruda esas alınacak baskısı dikkate alınarak kuruluşlar tarafında müracaat formları doldurulmalı ve kuruluş yetkilileri tarafında imzalanarak müracaat aşamasında, kuruluşun bulunduğu ilin bağlı olduğu TSE Kalite Müdürlüklerine aşağıda belirtilen belgelerle birlikte teslim edilmelidir.
· SİSTEM DOKÜMANLARI(EL KİTABI-PROSEDÜRLER)
· TSE İLGİLİ YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME MÜRACAAT KONTROL FORMU
· TSE İLGİLİ YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME MÜRACAAT FORMU
· TSE İLGİLİ YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME KURULUŞ BİLGİ FORMU
· TSE İLGİLİ YÖNETİM SİSTEM BELGELENDİRME ÜCRET TALİMATINDA BELİRTİLEN ÜCRETİN YATIRILDIĞINI GÖSTEREN BELGE
· TİCARET SİCİL GAZETESİ ÖRNEĞİ
· ODA SİCİL KAYIT BELGESİ
· ÇALIŞAN SAYISINA ESAS OLMAK ÜZERE SON 4 AYLIK SİGORTA BİLDİRGESİ
· İMZA SİRKÜLERİ








BAŞVURULARA HANGİ İŞLEMLER UYGULANIR
Başvuru belgelerini, Merkezde Planlama ve Eğitim Müdürlüğü, Bölgelerde TSE Kalite Müdürlükleri ön değerlendirmeden geçirir. Söz konusu değerlendirme sonunda bir eksiklik tesbit edilir ise müracaat formlarında belirtilen kuruluş yetkilileri ile irtibata geçilerek düzeltilmesi sağlanır. Kuruluşun sistem dokümanları yeterli bulunur ise belgelendirme için bir hafta belirlenerek teyid için kuruluşa bildirilir. Hafta kesinleşince ilgili TSE Tetkik Ekibi belirlenir. Belirlenen ekipteki Tetkik Görevlileri kuruluşa taslak tetkik programı ve özgeçmişlerini bildirir. Gerekiyorsa tetkikten önce firma ziyareti gerçekleştirilebilir. Kuruluşca teyit edilen tetkik görevlileri sistemi belirlenen tarihlerde yerinde inceler. Kuruluşun ilgili Standard şartlarını karşılaması durumunda, TSE ilgili Yürütme Komitesi söz konusu kuruluş adına belge düzenlenmesine karar verir. Eğer bu incelemede kuruluşa belge verilmesine engel teşkil edecek uygunsuzluk söz konusu olursa, eksikliğin giderilmesi için süre tanınarak takip tetkiki yapılmasına karar verilir.

TS-EN-ISO 9000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ,
TS-EN-ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ,
TS 180001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ,
TS 13001 TEHLİKE ANALİZİ VE KRİTİK NOKTALARI YÖNETİM SİSTEMİ
BELGESİNE SAHİP OLABİLMEK İÇİN İZLENECEK YOL

Şekil-1




7.c-ÜRÜN ve HİZMET YERİ BELGELENDİRME ÇALIŞMALARI
20. Yüzyıl başlarından itibaren ekonomik ve sosyal hayatta standart ve standardizasyonun önem kazanması, ülkeleri, hazırlanan standartların uygulanması için çeşitli tedbirler almaya yöneltmiştir. Gerek üretici ile doğrudan temas sağlanması, gerekse tüketici için teminat oluşturması açısından ürün belgelendirme sistemlerinin kurulması, kısa vadede sonucu alınabilecek en etkili araç olarak görülmüştür. Bugün dünyanın pek çok ülkesinde milli standart teşkilatlarının sorumluluğunda ve bünyesinde ürün belgelendirmesi yapılmaktadır.
Türk Standardları Enstitüsü de 1964 yılında uygulamaya koyduğu "Standartlara Uygunluk Belgelendirmesi (TSE Markasını Kullanma Hakkının verilmesi)" ile ürün belgelendirmesini başlatmıştır. Bu uygulama ile başlangıçta üreticilerde standartlara uygun ve kalite seviyesi yüksek mal üretme şuurunun yerleştirilmesi, yaygınlaştırılması amaçlanmış, tüketicilerin can ve mal güvenliklerinin korunması sağlanmıştır.
Belgelendirme günümüzde giderek daha da önem kazanmış, uluslararası ticarette, pazarlamanın birinci öncelikli konusu olarak gündemdeki yerini almıştır. Özellikle iki ve çok taraflı anlaşmalar çerçevesinde ürün ve hizmetin pazarlanması için düzenlenen belgeler önemli rol oynamaktadır. Bu çerçevede, uluslararası platformlarda belgelerin karşılıklı olarak tanınması ticareti kolaylaştırmış, özellikle gümrük kapılarında ürünlerin uzun süre bekletilmesi problemini ortadan kaldırmıştır.
Dünyadaki global yaklaşım çerçevesinde, özellikle Avrupa Birliği başta olmak üzere ürün ve hizmetlerin belgelendirmesinde Enstitümüzce uyum çalışmalarına ağırlık verilmiş olup, Belgelendirme Merkezi Elektroteknik sektöründe uygunluk belge ve sertifikalarının uluslararası alanda karşılıklı tanınması sistemi olan IECEE-CB (Worldwide System for Conformity Testing and Certification of Electrical Equipment) sistemine ve Avrupa ülkeleri bünyesinde belgelerin karşılıklı tanınması anlaşması çerçevesinde CCA’ya (Cenelec Certification Agreement - Cenelec Belgelendirme Anlaşması) kabloların belgelendirilmesi anlaşması HAR’a ve Avrupa Anahtar Markası olarak adlandırılan “KEY MARK” anlaşmasına üye olmuştur.
Belgelendirme hizmetlerine ürün belgelendirme çalışmaları ile başlayan Enstitümüz, günün şartlarının gerektirdiği uyumu sağlayarak bugün ürün ve hizmet yeri belgelendirme faaliyetlerini halen beş ana grupta yürütmektedir.

· Üretim Yerlerinin Belgelendirilmesi
· Ürünlerin Belgelendirilmesi,
· Hizmet Yerlerinin Belgelendirilmesi,
· Laboratuvarların Belgelendirilmesi,
· Karayolu ile Tehlikeli Atık Taşıyan Araçların Belgelendirilmesi,

Belgelendirme faaliyetlerimiz çeşitli anlaşmalar ile yakın işbirliği içinde bulunduğumuz ülkelere kolaylıkla ürün satmak isteyen yabancı firmaların da ilgisini çekmektedir. Bugüne kadar, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Cezayir, Çin, Danimarka, Fransa, Finlandiya, Güney Kore, Hindistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Japonya, Macaristan, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Singapur, Srilanka, Suudi Arabistan, Taiwan, Tayland, Endonazya, Malezya, Slovenya, Brezilya, Bosna Hersek, Yunanistan ve daha birçok ülkede faaliyet gösteren firmalarla sözleşme imzalanmıştır.
7.d-MARKA VE BELGELENDİRME ÇALIŞMALARI
ÜRÜN BELGELENDİRME ÇALIŞMALARI
Türk Standardlarının sanayide yaygın olarak kullanılmasında ve Türk tüketicisinin bilinçlendirilmesinde çok önemli bir rolü olan TSE Marka Sistemi, ilk uygulamaya konulduğu 1964 yılından itibaren giderek artan bir gelişme hızı göstererek, tüketicinin benimsediği ve bugün için yıllık satış tutarı yaklaşık 150 trilyon TL’nın üzerinde madde ve mamulü kapsayan bir güvenlik şemsiyesi niteliği kazanmış bulunmaktadır.
-Aşağıdaki belgelerden herhangi biri için Müracaat Formu doldurulduktan sonra bütün ekleri ile birlikte bir dosya içerisine yerleştirilerek o ildeki TSE Bölge Müdürlüğü/Mahalli Temsilciliği'ne teslim edilmelidir.

A- ÜRETİM YERLERİNİN BELGELENDİRİLMESİ
B- ÜRÜNLERİN BELGELENDİRİLMESİ (MADDE, MAMUL, MAHSUL)
C- HİZMET YERLERİNİN BELGELENDİRİLMESİ
D- LABORATUVARLARIN BELGELENDİRİLMESİ
E- KARAYOLU İLE TEHLİKELİ ATIK TAŞIYAN ARAÇLARIN BELGELENDİRİLMESİ

7.e-PERSONEL BELGELENDİRME HİZMETLERİ
Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişin hız kazandığı günümüzde rekabet araçları ve değerler değişmiştir. Eskiden sermaye piyasaları yönlendirirken artık “bilgi” sahibi olan her şeyi yönlendirmektedir. Toplumlar için ilerlemenin tek şartı bilgi ve bilginin etkin kullanılmasıdır. Bilgiyi üreten insan bu süreçte kendini geliştirmek, yenilikleri takip etmek ve her an yeni bir fikir üretmek zorundadır. İnsana yapılan yatırım bu açıdan geleceğe yapılan yatırımdır. Sağlam temellerle ilerlemek isteyen her ülke “insan” yatırımına öncelik vererek gelecekte kendine bir yer edinmeye çalışmaktadır. İnsanın öneminin bu denli artmasından sonra insanı sınıflandırmak, onun niteliklerini belli bir disiplin içerisinde değerlendirmek ve geliştirmek zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bu zorunluluk sonucu iş yaşamında bilgi üreten insanın çeşitli niteliklere göre sınıflandırmak ve bu sınıflandırmalara uygun belgelendirmek günümüz toplumları için önemli bir gerekliliktir. Enstitümüz bu gereklilikten yola çıkarak-diğer tüm alanlarda olduğu gibi- gelişen dünyanın değerleri ile aynı anda hareket ederek “Personel Belgelendirmesi” ile ilgili çalışmaları da yakından takip etmiştir.
Bu noktada, Personel Belgelendirme çalışmaları için; Avrupa Kalite Teşkilatı ( EOQ - European Organisation for Quality ) Personel Belgelendirme Sistemine göre Uzman, Yönetici ve Tetkik Görevlisi Belgelendirmesi, Tahribatsız Muayene Uzmanı Belgelendirmesi, Kaynakçı Belgelendirmesi, İnceleme Uzmanı Belgelendirmesi, Mesleki Uzmanlıklar Belgelendirmesi ve Eğitim olmak üzere altı ana başlıkta Şubat 2001 tarihi itibariyle başlamıştır. Bu tarihten itibaren, Avrupa Kalite Teşkilatı’na Personel Belgelendirme alanında Ulusal Temsilci olarak akredite edilmek amacı ile başvuruda bulunulmuş, TS EN 45013 " Personel Belgelendirmesi Yapan Belgelendirme Kuruluşları İçin Genel Kriterler" standardı ve Avrupa Kalite Teşkilatı Personel Belgelendirme Şeması'ndaki tüm gerekleri karşılayan bir sistem oluşturulmuş; belgelendirme ve eğitim çalışmaları devam etmiş ve 15 Temmuz 2001 tarihi itibari ile de Avrupa Kalite Teşkilatı Enstitüyü Personel Belgelendirme konusunda akredite etmiştir.
Akreditasyon: Belgelendirme kuruluşları, laboratuarlar, muayene ve deney kuruluşlarının belirli görevleri yapmaya yeterli olduklarının uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilerek, belgelendirilmesi faaliyetidir.



Böylece Enstitümüz Avrupa Kalite Teşkilatı’nda ülkemizi temsil eden tek “Milli Kuruluş” olmuştur. Avrupa Birliği’ne girme sürecinde olan ülkemiz için, bu teşkilat tarafından akredite edilmiş olmak, uluslararası platformda prestijimizi artırmıştır. Artık belgelendirdiğimiz personel 34 ülkede tanınacaktır.
Avrupa Kalite Teşkilatı Personel Belgelendirme Sistemine göre Personel Belgelendirilmesi; TS EN 45013 “Personel Belgelendirmesi Yapan Kuruluşlar için Genel Kriterler” standardına göre oluşturulan Personel Belgelendirme Sistemi çerçevesinde yürütülmektedir. Bu sistem çerçevesinde belgelendirilecek personel; kalite, çevre, işçi sağlığı ve iş güvenliği yönetim sistemleri konularında dokuz kategoriye ayrılmıştır.
Her bir kategori için başvuran adaylara belirli şartları yerine getirmeleri ile birlikte Avrupa Kalite Teşkilatı tarafından, Uluslararası geçerliliği olan EOQ (Avrupa Kalite Teşkilatı) ve TSE belgeleri düzenlenecektir. Bu belgeli kişilerin rekabet gücü artacak, iş olanakları genişleyecektir. Diğer taraftan belge sahibi personel, belgesinin devam edebilmesi için kişisel ve mesleki yeterliliğini sürekli geliştirmek zorundadır.Bu zorunluluk kişinin ve iş yaşamındaki kalitenin gelişmesine yardımcı olmaktadır. İş yaşamındaki kalitenin artması ekonominin de istikrara kavuşması anlamına gelecektir.Bu açıdan Personel Belgelendirme Sistemi ile Enstitü, ekonominin gelişmesine ve toplumun kabuk değiştirmesine yardımcı olan bir mekanizmayı daha hayata geçirmiştir.
Belgelenen personel sayısının artması insana ve bilgiye verilen önceliğin artmasıdır.Bu yüzden belgelenen her bir personel geleceğe yapılan akıllı bir yatırımdır.
Başvuru:
TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü tarafından aşağıdaki kategorilerde belgelendirilmek isteyen kişiler Belgelendirme Başvuru Formu'nu doldurarak ekleriyle birlikte TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü'ne başvuracaktır. Daha sonra gerekli şartları sağladığı tespit edilen adayların belirtilen sınav tarihinde yazılı ve sözlü sınava katılmaları gerekmektedir. Sınav sonucunda başarılı olan adaylar gerekli ücreti yatırdıktan ve Tetkik Görevlisi Taahhütnamesi'ni (Sadece tetkik görevlisi kategorileri için) imzalayarak PBM'ye ulaştırdıktan sonra ilgili sertifikalar adaya gönderilmektedir.
Belge Kategorileri:
KALİTE UZMANI
KALİTE SİSTEMLERİ YÖNETİCİSİ
KALİTE TETKİK GÖREVLİSİ
ÇEVRE SİSTEMLERİ YÖNETİCİSİ
ÇEVRE TETKİK GÖREVLİSİ
İŞÇİ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİCİSİ
İŞÇİ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TETKİK GÖREVLİSİ
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ LİDERİ
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ TETKİK GÖREVLİSİ
Kaynakçı Belgelendirmesi:
TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü EOQ kategorilerinin dışında kaynakçıların belgelendirilmesi hizmetini de sunmaktadır. Belgelendirme işlemi TS 6868-1 EN 287-1 "Kaynakçıların Yeterlik Sınavı - Ergitme Kaynağı- Bölüm 1: Çelikler" standardına göre EWF - European Federation for Welding (Avrupa Kaynakçılık Federasyonu)'ndan belgeli Kaynak Mühendislerince TSE Makina Laboratuvarı'nda veya kuruluşların kendi laboratuvarlarında gerçekleştirilen pratik ve teorik sınavlarla yapılmaktadır.





Başvuru:
TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü'nden Kaynakçı Yeterlik Sertifikası almak isteyen kişiler Kaynakçı Belgelendirme Başvuru Formu'nu doldurarak ekleriyle birlikte TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü'ne başvuracaktır. Daha sonra gerekli şartları sağladığı tespit edilen adayların belirtilen sınav tarihinde teorik ve pratik sınava katılmaları gerekmektedir. Sınav sonucunda başarılı olan adaylar gerekli ücreti yatırdıktan sonra ilgili sertifikalar adaylara gönderilmektedir. Bu işlemler Kaynakçı Belgelendirme Akış Şeması'nda özetlenmiştir.

8-Bölgesel ve Uluslar arası Standardizasyon kuruluşları

T Ü R K İ Y E ’ D E B E L G E L E N D İ R M E ve A K R E D İ T A S Y O N
Zorunluluk ve ihtiyarilik esaslarına göre yapılan belgelendirme faaliyetleri için, standartların hazırlanması ve bu standartlara uygun üretim yaptıklarını kanıtlamak isteyen firmaların belgelendirilmesi yetkisi 132 sayılı kanunla Türk Standartları Enstitüsü’ne verilmiştir. Standartların hazırlanması ve Belgelendirme faaliyetleri ilgili kamu, özel sektör ve üniversitelerin temsilcilerinden oluşan komiteler tarafından yürütülür.
Akreditasyon, ürün/hizmet, kalite yönetim sistemi, çevre yönetim sistemi ve personel belgelendirmesi yapan kuruluşların, laboratuarlar, muayene ve deney kuruluşlarının belirli görevleri yapmaya yeterli olduklarının uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilerek onaylanması, belgelendirilmesi ve devamının sağlanması faaliyetidir.
132 sayılı Kanunun Üçüncü Bölümünün 10. Maddesinde şu ifadeler yer almaktadır: 132 sayılı Kanuna göre ürün ve/veya hizmet, kalite sistemi ve personel belgelendirmesi ve deney ile Metroloji ve Kalibrasyon hizmetlerini yapan Türk Standartları Enstitüsü’nün bu hizmetleri, Kalite ve Akreditasyon Milli Konseyi tarafından akretide edilmiş sayılır.
Türkiye’de yıllardır bu yetkinin yeterliliği ve akreditasyon prosedürüne uygunluğu tartışma konusu olmuştur. Bir taraftan Türk Standartları Enstitüsü, diğer taraftan yabancı Belgelendirme Kuruluşlarının Türkiye temsilcilikleri belgelendirme faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Ancak, Kanun No. 4457 Kabul Tarihi: 27.10.1999 olan Türk Akreditasyon Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanunla birlikte bu tartışmalar bir nebze olsun azalmıştır.
4457 sayılı Kanunun kuruluş amacı bölümünün 1. Maddesinde şu ifadeler yer almaktadır: Bu Kanun ile, laboratuvar, belgelendirme ve muayene hizmetlerini yürütecek yurt içi ve yurt dışındaki kuruluşları akredite etmek, bu kuruluşların belirlenen ulusal ve uluslararası standartlara göre faaliyetlerde bulunmalarını ve bu suretle ürün/hizmet, sistem, personel ve laboratuvar belgelerinin ulusal ve uluslararası alanda kabulünü temin etmek amacıyla, merkezi Ankara'da olmak üzere Başbakanlıkla ilgili, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, Türk Akreditasyon Kurumu, kısa adı TÜRKAK kurulmuştur.